ฝ่าวงล้อมสงครามข้อมูลข่าวสาร: เมื่อ IO กระพือไฟใต้ระลอกใหม่ ปัญหาและทางออกบนวิถีสันติภาพ

อุสตาซอับดุชชะกูรฺ บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ) ที่ปรึกษาสมาคมสมาพันธ์โรงเรียนเอกชนภาคใต้: เรียบเรียง
ด้วยพระนามของอัลลอฮฺผู้ทรงเมตตากรุณาปรานีเสมอ ขอความสันติและความจำเริญแด่ศาสนทูตมุฮัมมัด ผู้เจริญรอยตามท่านและสุขสวัสดีผู้อ่านทุกท่าน

บทนำ: สัญญาณอันตรายจากโลกเสมือนสู่ความขัดแย้งจริง
     สถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้กำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนสำคัญ เมื่อ “สมรภูมิ” ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงพื้นที่ทางกายภาพ แต่ได้ลุกลามเข้าสู่ “โลกไซเบอร์” อย่างเต็มรูปแบบ ปรากฏการณ์ปฎิบัติการข่าวสาร (Information Operations: IO) ที่มีการบิดเบือนข้อมูลและการใช้เทคโนโลยี AI สร้างภาพและข่าวลือ กำลังกลายเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาที่สร้างรอยร้าวลึกในสังคม โดยเฉพาะหลังกรณีการกล่าวพาดพิงสถาบันการศึกษาปอเนาะและตาดีกา สิ่งเหล่านี้ไม่เพียงแต่ทำลายความไว้วางใจระหว่างรัฐกับประชาชน แต่ยังอาจนำไปสู่ “สงครามความรู้สึก” ที่ยากจะเยียวยา

อธิบาย: พลวัตของปัญหาและความเปราะบางทางโครงสร้าง
ปัญหาที่เกิดขึ้นในปัจจุบันสามารถจำแนกออกเป็น 3 มิติหลัก ดังนี้:

1. การด้อยค่าสถาบันทางสังคมและอัตลักษณ์: การพุ่งเป้าโจมตีสถาบันการศึกษาศาสนา (ปอเนาะ/ตาดีกา) ซึ่งเป็นหัวใจของชุมชนมลายูมุสลิม ผ่านการใช้ข้อมูลที่บิดเบือน ทำให้เกิดความรู้สึกว่า “อัตลักษณ์” กำลังถูกคุกคาม
2. การใช้เทคโนโลยีเป็นอาวุธ (Weaponized AI): หน่วยงานความมั่นคงถูกตั้งข้อสังเกตว่ามีการนำ AI มาใช้สร้างเนื้อหาเพื่อชี้นำทางความคิด ซึ่งในภาวะที่สถานการณ์เปราะบาง การสื่อสารที่ขาดความจริงใจจะยิ่งเพิ่ม “ความระแวง” มากกว่า “ความมั่นคง”
3. ช่องว่างในการบริหารจัดการ (The Silo Effect): การแก้ไขปัญหาที่ยังติดกับดัก “ความต้องการจากส่วนกลาง” (Supply-side) มากกว่าการฟังเสียง “คนในที่อยู่ข้างใน” ทำให้การสื่อสารของรัฐไม่เข้าถึงใจประชาชน และขาดความเป็นเอกภาพในเชิงนโยบาย

อภิปราย: สงครามข้อมูลข่าวสารกับความมั่นคงของมนุษย์
     จากการทัศนะของผู้เชี่ยวชาญและนักวิชาการสื่อสาร สันติภาพในชายแดนใต้อาจพังทลายลงหากรัฐยังคงดำเนินปฎิบัติการที่สร้างความเกลียดชัง (Hate Speech) การที่ “มติสามพี่น้องการศึกษาอิสลาม” (สมาคมสมาพันธ์โรงเรียนเอกชนฯ, สมาคมโรงเรียนปอเนาะ และ PERKASA) ออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องให้กระทรวงกลาโหมและ กสม. ตรวจสอบ IO สะท้อนถึงการทนไม่ไหวของภาคประชาสังคมต่อปฎิบัติการที่ทำลายความสามัคคี

     หากรัฐยังมองว่าการเอาชนะทางข่าวสารคือการ “กำจัดฝ่ายตรงข้าม” โดยไม่คำนึงถึงผลกระทบต่อความรู้สึกของประชาชนทั่วไป รัฐกำลังสูญเสีย “ความชอบธรรม” (Legitimacy) ในการปกครอง และจะส่งผลให้กระบวนการพูดคุยเพื่อสันติภาพในอนาคตกลายเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้

สรุป: ย้ายศูนย์กลางอำนาจจากกองทัพสู่ประชาชน
     การแก้ปัญหาไฟใต้ระลอกใหม่ที่ขับเคลื่อนด้วย IO ไม่สามารถแก้ได้ด้วยการใช้กำลังทางทหารหรือการโต้กลับด้วยข้อมูลปลอมที่รุนแรงกว่า แต่ต้องแก้ด้วย “สันติภาพเชิงบวก” (Positive Peace) และการสร้าง “ความฉลาดทางวัฒนธรรม” (Cultural Intelligence) ให้กับหน่วยงานรัฐ ความมั่นคงที่แท้จริงจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อประชาชนรู้สึกเป็นเจ้าของพื้นที่และมีความไว้วางใจต่อกลไกของรัฐเท่านั้น

ข้อเสนอแนะ: แนวทางแก้ไขเพื่อทางออกที่ยั่งยืน

1. ระดับนโยบายและความมั่นคง:

• หยุดการทำ IO ที่บิดเบือน: รัฐต้องเปลี่ยนบทบาทจาก “ผู้โฆษณาชวนเชื่อ” เป็น “ผู้ให้ข้อมูลความจริง” และต้องมีบทลงโทษที่ชัดเจนต่อหน่วยงานที่ใช้ AI สร้างข่าวปลอม
• การเมืองนำการทหารที่แท้จริง: ปรับปรุง “คู่มือปฏิบัติการ” (Rules of Engagement) ให้ความสำคัญกับสิทธิมนุษยชนและความอ่อนไหวทางวัฒนธรรมเป็นลำดับแรก

2. ระดับการสื่อสารและสื่อมวลชน:

• สร้างภูมิคุ้มกันทางดิจิทัล (Digital Literacy): สนับสนุนให้เยาวชนและคนในพื้นที่รู้เท่าทันสื่อ ตรวจสอบแหล่งที่มาก่อนเชื่อและแชร์
• ชูบทบาทสื่อท้องถิ่น: ส่งเสริมสื่อที่ใช้ภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นในการสื่อสาร เพื่อลดช่องว่างความไม่เข้าใจระหว่างรัฐและชุมชน

3. ระดับสิทธิและเสรีภาพ:

• คุ้มครองเสรีภาพทางวิชาการและการนำเสนอความจริง: ปกป้องนักวิชาการและนักข่าวพลเมืองที่สะท้อนความเห็นต่าง เพื่อให้สังคมมี “กระจก” ที่สะท้อนความจริงหลายด้าน
• นิยามใหม่ของ “เอกราชทางการพัฒนา”: สนับสนุนให้ชุมชนมีอิสระในการออกแบบหลักสูตรการศึกษาและการจัดการทรัพยากรที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต (Functional Autonomy)

4. กลไกเร่งด่วน:

• ให้หน่วยงานรัฐแถลงผลงานผ่านสื่ออย่างโปร่งใส และเปิดพื้นที่ให้ภาคประชาสังคมมีส่วนร่วมในการตรวจสอบการทำงานของกองทัพในมิติของปฎิบัติการข่าวสาร

หมายเหตุ
เรียบเรียงตามข้อมูลส่วนหนึ่งจากการประชุม ณ โรงเรียนเตรียมศึกษาวิทยา จ.ปัตตานี (22 เมษายน 2569)
https://www.facebook.com/share/p/192fzQmZZ8/?mibextid=wwXIfr

 4,383 total views,  1,900 views today