มติ ครม. เรื่อง SEA สงขลา-ปัตตานี คือ “เข็มทิศความยั่งยืน” ไม่ใช่ “ตั๋วผ่านทาง” จะนะสู่เมืองอุตสาหกรรม

อุสตาซอับดุชชะกูรฺ บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ) เรียบเรียง

ด้วยพระนามของอัลลอฮฺผู้ทรงเมตตากรุณาปรานีเสมอ ขอความสันติและความจำเริญแด่ศาสนทูตมุฮัมมัด ผู้เจริญรอยตามท่าน และสุขสวัสดีผู้อ่านทุกท่าน

       การที่คณะรัฐมนตรี (16 มิถุนายน 2569) มีมติรับทราบและเห็นชอบผลการจัดทำการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (Strategic Environmental Assessment: SEA) สำหรับแผนแม่บทการพัฒนาเชิงพื้นที่จังหวัดสงขลาและจังหวัดปัตตานี ได้กลายเป็นประเด็นที่หลายฝ่ายให้ความสนใจ

       สิ่งสำคัญที่ต้องทำความเข้าใจให้ตรงกันคือ มตินี้ไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลสามารถจะเดินหน้าโครงการเมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต (เมืองต้นแบบที่ 4) ในอำเภอจะนะตามพิมพ์เขียวเดิม แต่เป็นการวาง “กรอบยุทธศาสตร์ใหม่” เพื่อให้การพัฒนาพื้นที่เป็นไปอย่างมีสมดุล โดยมีสาระสำคัญดังนี้

1. ความสำคัญของ SEA

ที่ผ่านมา การพัฒนาในพื้นที่มักเริ่มจาก “โครงการ” แล้วค่อยหาวิธีลดผลกระทบ แต่ SEA คือการเปลี่ยนวิธีคิดเป็นการ “กำหนดอนาคตพื้นที่ด้วยภาพกว้าง”

• เปลี่ยนจากตั้งรับเป็นเชิงรุก: SEA ทำหน้าที่เป็น “รั้วกั้นเพื่อความยั่งยืน” เพื่อประเมินก่อนว่าทรัพยากรธรรมชาติและวิถีชีวิตในสงขลาและปัตตานีรองรับการพัฒนาแบบไหนได้บ้าง
• เสียงประชาชนคือเข็มทิศ: กระบวนการ SEA ครั้งนี้เกิดจากการรับฟังเสียงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกว่า 5,000 คน จาก 10 กลุ่ม ซึ่งสะท้อนว่าการพัฒนาต้องตอบโจทย์ความเป็นธรรมและความสมดุล ไม่ใช่แค่ตัวเลข GDP

2. SEA คือ “กติกา” ไม่ใช่ “ตั๋วผ่านทาง”

      หลายคนกังวลว่าเมื่อผ่าน SEA แล้วโครงการอุตสาหกรรมจะเดินหน้าได้เลย ความจริงคือ ไม่ใช่

       การผ่าน SEA ไม่ได้ละเว้นขั้นตอนทางกฎหมาย โครงการลงทุนขนาดใหญ่ในอนาคตยังคง ต้องทำ EHIA (การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ) และประชาคมอย่างเคร่งครัด รวมทั้งกฎหมายอื่น ๆ เช่น ผังเมือง และยังมีกฎหมายพิเศษอีกหลายตัวที่ใช้ในพื้นที่ชายแดนใต้

• SEA เป็นกรอบใหญ่: กำหนดกติกาว่าโครงการใด “ทำได้” หรือ “ทำไม่ได้” ตามยุทธศาสตร์ด้านต่าง ๆ ที่ SEA กำหนด
• EHIA และประชาคม เป็นกลไกตรวจสอบ: ลงลึกในรายละเอียดรายโครงการ เพื่อพิสูจน์ความปลอดภัยและรับฟังเสียงคนในพื้นที่ก่อนเริ่มลงมือจริง

บทสรุป: อนาคตที่สงขลา-ปัตตานีต้องร่วมกันสร้าง

     มติ ครม. ครั้งนี้คือจุดเริ่มต้นของการใช้ “ยุทธศาสตร์” นำการพัฒนา แทนที่จะใช้ “โครงการ” นำการพัฒนา

      การพัฒนาที่ยั่งยืนในพื้นที่นี้ต้องผ่านการพิสูจน์แล้วว่า “คุ้มค่าทั้งตัวเลขเศรษฐกิจ และคุ้มครองทั้งวิถีชีวิต” หน่วยงานรัฐ อปท. และภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง จะต้องใช้แผนแม่บทนี้เป็นกรอบในการคิดและทำโครงการ โดยมีกระบวนการ EHIA, EIA และประชาคมเป็นตาข่ายรองรับความปลอดภัยของประชาชน

       ความสำเร็จไม่ได้วัดกันที่ “มูลค่าการลงทุน” แต่อยู่ที่ว่า “ลูกหลานชาวใต้จะเติบโตไปพร้อมกับสภาพแวดล้อมที่สมบูรณ์และเศรษฐกิจที่เข้มแข็งได้อย่างไร” ในอนาคตข้างหน้า