เสียงสะท้อนจากปลายด้ามขวาน: บทเรียนสื่อกับการแสวงหาความยุติธรรมในคดีความมั่นคง กรณี นายนิอุสมาน ที่ถูกจับ ณ สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์

อุสตาซอับดุชชะกูรฺ บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ) เรียบเรียง

ด้วยพระนามของอัลลอฮฺผู้ทรงเมตตากรุณาปรานีเสมอ ขอความสันติและความจำเริญแด่ศาสนทูตมุฮัมมัด ผู้เจริญรอยตามท่าน และสุขสวัสดีผู้อ่านทุกท่าน

       ท่ามกลางบรรยากาศที่ควรจะเต็มไปด้วยความอบอุ่นของครอบครัวในช่วงเทศกาลฮารีรายอ ปี 2569 ภาพความทรงจำของ นายนิอุสมาน ผู้ช่วยพยาบาลหนุ่มวัย 20 ปี กลับกลายเป็นภาพของการถูกพันธนาการด้วยเงื่อนไขของกฎหมายพิเศษ ณ สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ เพียงเพราะเขากำลังเดินทางกลับบ้านที่ปัตตานี

        เข็มนาฬิกาเดินไปข้างหน้า 27 วันเต็ม ๆ ในเรือนจำกลางปัตตานี คือช่วงเวลาที่ชีวิตของชายหนุ่มคนหนึ่งถูกพรากไปจากหน้าที่การงานและความฝัน เพียงเพื่อจะพบว่าในท้ายที่สุด พนักงานสอบสวนระบุว่า “ไม่ปรากฏพยานหลักฐานใด ๆ” ที่บ่งชี้ถึงความผิด

         เรื่องราวของนิอุสมานไม่ใช่แค่ตัวเลขของคดีความ แต่คือบาดแผลที่ย้ำเตือนว่า ตลอดกว่า 20 ปีของไฟใต้ มีชีวิตของผู้บริสุทธิ์จำนวนเท่าใดที่ต้องติดอยู่ใน “วงจรแห่งความระแวง” นี้

บทเรียนสื่อ: เมื่อข้อเท็จจริงเดินทางช้ากว่าอคติ

เหตุการณ์ของนิอุสมานสะท้อนถึงวิกฤตการณ์ของการนำเสนอข่าวในพื้นที่ความมั่นคง ซึ่งสื่อมวลชนถือเป็น “ดาบสองคม” ที่ทรงพลังที่สุด

1. กับดักของ “ผู้ต้องสงสัย”

        บ่อยครั้งที่สื่อมวลชนมักนำเสนอข่าวโดยใช้การคาดเดาหรือการตีตราล่วงหน้า ก่อนที่กระบวนการยุติธรรมจะตัดสิน การให้ฉายาหรือการใช้คำที่ชวนให้สังคมเข้าใจผิดว่าผู้ถูกควบคุมตัวคือ “ผู้กระทำความผิด” โดยสิ้นเชิง เป็นการทำลายศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่ยากจะเรียกคืน

2. ผลกระทบทางจิตสังคม

        การนำเสนอข่าวในเชิงลบโดยขาดการตรวจสอบอย่างรอบด้าน ไม่เพียงแต่ทำร้ายตัวผู้ถูกกล่าวหา แต่ยังสร้างรอยร้าวในความรู้สึกของครอบครัวและชุมชน เพิ่มระยะห่างระหว่างรัฐกับประชาชนให้กว้างขึ้น

3. ความรับผิดชอบหลังความจริงปรากฏ

      สื่อส่วนใหญ่มักทำหน้าที่รายงานข่าวช่วงที่เกิดเหตุ แต่เมื่อปรากฏว่าผู้ถูกกล่าวหาบริสุทธิ์ การแก้ไขข่าวหรือการคืนพื้นที่ข่าวให้ผู้เสียหายมักเป็นไปอย่างเบาบาง ซึ่งถือเป็นความล้มเหลวทางจริยธรรมสื่ออย่างยิ่ง

ข้อเสนอแนะ: ก้าวต่อไปเพื่อสันติภาพและการคุ้มครองสิทธิ

เพื่อให้การรายงานข่าวคดีความมั่นคงไม่เป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้ง แต่เป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหา เราควรยึดหลักการดังนี้

• ยึดมั่นในหลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ (Presumption of Innocence): สื่อต้องระมัดระวังการใช้ภาษา ไม่ด่วนสรุปหรือตัดสินว่าบุคคลที่ถูกควบคุมตัวเป็นผู้กระทำความผิด จนกว่าจะมีคำพิพากษาถึงที่สุดจากศาล
• การรายงานข่าวที่รอบด้าน (Balanced Reporting): สื่อต้องตรวจสอบข้อมูลจากหลายฝ่าย โดยเฉพาะจากองค์กรภาคประชาสังคมหรือศูนย์ทนายความมุสลิม (MAC) เพื่อเป็นข้อมูลคู่ขนานกับข่าวจากฝ่ายความมั่นคง
• จริยธรรมในการ “เยียวยาด้วยข้อมูล”: เมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่าผู้ถูกควบคุมตัวไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง สื่อมีหน้าที่ทางจริยธรรมในการนำเสนอข่าว “ความบริสุทธิ์” อย่างเต็มใจและชัดเจนเทียบเท่ากับตอนที่นำเสนอข่าวการจับกุม เพื่อกู้คืนศักดิ์ศรีและความเป็นธรรมให้แก่ผู้เสียหาย
• การติดตามการฟื้นฟูผลกระทบ: สื่อควรทำหน้าที่เป็นกลไกตรวจสอบการฟื้นฟูเยียวยาทั้งทางร่างกายและจิตใจ เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ที่ได้รับผลกระทบจากกฎหมายพิเศษจะไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

สรุป

        กรณีของนิอุสมานคือบทเรียนราคาแพงที่สังคมและสื่อต้องทบทวน ไฟใต้ไม่ได้เผาผลาญแค่บ้านเรือนหรือชีวิต แต่กำลังเผาผลาญความไว้วางใจต่อระบบความยุติธรรม

      การทำหน้าที่สื่อมวลชนที่ “เต็มหัวใจ” ในพื้นที่ความขัดแย้ง ไม่ใช่การรายงานข่าวเพื่อสร้างความตื่นตระหนก แต่คือการรายงานข่าวเพื่อธำรงไว้ซึ่งความถูกต้อง เป็นกระบอกเสียงให้ผู้เปราะบาง และเป็นสะพานที่เชื่อมโยงความจริงสู่สังคม เพื่อให้ความยุติธรรมไม่ใช่แค่คำพูด แต่เป็นสิ่งที่จับต้องได้จริงสำหรับทุกคนในจังหวัดชายแดนใต้

#ขอสันติจงมีแด่ทุกท่าน

 969 total views,  969 views today