ข้อเสนอ “การศึกษาและการพัฒนาทุนมนุษย์ที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่” ตามกรอบSEA ทำไม อย่างไร?

อุสตาซอับดุชชะกูรฺ บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ)
รองประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้/ที่ปรึกษาสมาคมสมาพันธ์โรงเรียนเอกชนภาคใต้

ด้วยพระนามของอัลลอฮฺผู้ทรงเมตตากรุณาปรานีเสมอ ขอความสันติและความจำเริญแด่ศาสนทูตมุฮัมมัด ผู้เจริญรอยตามท่าน และสุขสวัสดีผู้อ่านทุกท่าน

การศึกษาและการพัฒนาทุนมนุษย์ที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่

     ด้านการศึกษาในรายงาน SEA ได้เชื่อมโยงมิติสังคมและวัฒนธรรมเข้ากับการพัฒนาศักยภาพเยาวชน โดยเสนอให้จัดการศึกษาที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตจริงและอัตลักษณ์ของท้องถิ่น (เช่น การบูรณาการทักษะอาชีพที่เข้ากับบริบทชายแดนใต้ การพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน) เพื่อให้ลูกหลานในพื้นที่มีทางเลือกในการประกอบอาชีพโดยไม่ต้องละทิ้งถิ่นฐานและรากเหง้าทางวัฒนธรรมของตนเอง

     การเจาะลึกประเด็น “การศึกษาและการพัฒนาทุนมนุษย์ที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่” ในรายงานการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (SEA) สงขลา-ปัตตานี มีสาระสำคัญและแนวคิดขับเคลื่อนที่น่าสนใจดังนี้ครับ:

     1. เปลี่ยนผ่านจากการศึกษาแบบรวมศูนย์สู่ “การศึกษาเชิงพื้นที่” (Area-based Education)
รายงาน SEA ชี้ให้เห็นว่าระบบการศึกษาที่ผ่านมามักเป็นรูปแบบรวมศูนย์ ซึ่งบางครั้งไม่ตอบโจทย์บริบทเศรษฐกิจและสังคมชายแดนใต้ จึงเสนอให้ปรับหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ให้เชื่อมโยงกับ “ฐานทุนท้องถิ่น” เช่น ระบบเศรษฐกิจฐานราก ประมงพื้นบ้าน เกษตรยั่งยืน และอัตลักษณ์พหุวัฒนธรรม เพื่อให้เด็กและเยาวชนเติบโตมาพร้อมกับความเข้าใจและภูมิใจในรากเหง้าของตนเอง

     2. การบูรณาการทักษะอาชีพที่ตอบโจทย์เศรษฐกิจจริงในพื้นที่
แทนที่จะผลิตกำลังคนป้อนเข้าสู่อุตสาหกรรมขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียว SEA เสนอให้พัฒนาทักษะ (Upskill/Reskill) ที่สอดคล้องกับทิศทางเศรษฐกิจที่ชุมชนต้องการจริงๆ เช่น การเป็นผู้ประกอบการเกษตรแปรรูปยุคใหม่ การจัดการท่องเที่ยวชุมชน (CBT) การค้าชายแดน และเทคโนโลยีฐานชีวภาพ (Bio-economy) เพื่อให้เยาวชนมีทางเลือกในการประกอบอาชีพที่มีรายได้มั่นคงได้ โดยไม่ต้องจำต้องละทิ้งถิ่นฐานบ้านเกิด ไปทำงานต่างเมือง

     3. การใช้ “ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน” เป็นกลไกขับเคลื่อนร่วมกับสถาบันการศึกษา
ส่งเสริมบทบาทของสถาบันการศึกษาในพื้นที่ (เช่น มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และเครือข่ายโรงเรียน/สถาบันศาสนา) ร่วมกับปราชญ์ชาวบ้านและชุมชน ในการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ ตัวอย่างเช่น กระบวนการวิจัยไทบ้าน (เช่น กลุ่มนักรบผ้าถุงที่ลงพื้นที่สำรวจสัตว์น้ำในจะนะ) ถือเป็นห้องเรียนธรรมชาติที่ให้ทั้งเยาวชนและนักวิชาการได้เรียนรู้ร่วมกัน เกิดเป็นชุดความรู้ท้องถิ่นที่ทรงคุณค่าและใช้กำหนดทิศทางนโยบายได้จริง

     4. การสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมและลดความเหลื่อมล้ำ
การพัฒนาทุนมนุษย์ตามแนวทาง SEA มองว่าการศึกษาต้องสร้างกระบวนการคิดวิเคราะห์ การมีส่วนร่วม และการรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง เพื่อให้คนในท้องถิ่นสามารถปกป้องสิทธิทรัพยากรธรรมชาติและวิถีชีวิตของตนเองได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อขับเคลื่อนการศึกษาและพัฒนาทุนมนุษย์ตามแนวทาง SEA สงขลา-ปัตตานี สู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ในคราวประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจร มีสาระสำคัญดังนี้

1. ประกาศนโยบายยึดกรอบ SEA เป็นหลักการพัฒนา: เสนอให้ ครม. มีมติชัดเจน (เห็นชอบ จากเดิมรับทราบ)ให้เป็นทิศทางการพัฒนาการศึกษาและทรัพยากรมนุษย์ในจังหวัดสงขลาและปัตตานี ต้องสอดคล้องกับกรอบการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (SEA) ที่ ครม. เคยรับทราบแล้ว
2. จัดตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนระดับพื้นที่: เสนอให้แต่งตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนร่วมทุกภาคส่วน (ภาครัฐ สถาบันการศึกษา ผู้นำศาสนา และภาคประชาสังคม) เพื่อแปลงแผนการศึกษาเชิงพื้นที่และหลักสูตรท้องถิ่นให้เกิดการปฏิบัติจริง
3. บูรณาการโดย ศอ.บต. และจังหวัด: ให้เลขาธิการ ศอ.บต. และผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นประธานร่วมขับเคลื่อนการพัฒนาทุนมนุษย์และศูนย์การเรียนรู้ชุมชนให้เชื่อมโยงกับทิศทางเศรษฐกิจฐานรากและอัตลักษณ์พหุวัฒนธรรม
4. ในฐานะ คนจะนะเสนอ เปลี่ยนจากจะนะเมืองอุตสาหกรรม เปลี่ยนเป็น จะะ เมือง การศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

หมายเหตุ เสนอในเวที

ฟังเสียงประชาชนใต้

การพัฒนาถิ่นฐานบ้านเกิดที่ควรจะเป็น (ประเด็นการศึกษา)

30 สิงหาคม 2569
ณ. ลานคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์(หาดใหญ่)
ชั่วโมง 1.38 ขึ้นไป ชมย้อนหลังใน

https://www.facebook.com/share/v/197byptMHz/?mibextid=wwXIfr

 453 total views,  2 views today