AI กับบทบัญญัติศาสนาอิสลาม: เมื่อเทคโนโลยีไม่อาจแทนที่เจตนารมณ์ของพระผู้เป็นเจ้า “ข้อควรระมัดระวังและข้อเสนอแนะ“

อุสตาซอับดุชชะกูรฺ บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ)
ด้วยพระนามของอัลลอฮฺผู้ทรงเมตตากรุณาปรานีเสมอ ขอความสันติและความจำเริญแด่ศาสนทูตมุฮัมมัด ผู้เจริญรอยตามท่านและสุขสวัสดีผู้อ่านทุกท่าน

บทนำ
      ในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามามีบทบาทในการตอบคำถามทุกสรรพสิ่ง ศาสตราจารย์ ดร. อับบาส ชูมาน (ประธานสมาพันธ์ศิษย์เก่าอัลอัซฮัรโลก และเลขาธิการคณะอุละมาอ์อาวุโสอัลอัซฮัร) ได้ให้ทัศนะที่น่าสนใจว่า “AI เป็นเพียงเครื่องมือ ไม่ใช่แหล่งอ้างอิง” และการใช้ AI ในการวินิจฉัยศาสนา (Fatwa) ไม่สามารถปลดเปลื้องภาระความรับผิดชอบของผู้ถามได้ หากผลลัพธ์นั้นนำไปสู่ความผิดพลาด

การอภิปรายเชิงอุศูลฟิกฮ์ (หลักนิติศาสตร์อิสลาม)
การใช้ AI ในประเด็นศาสนามีข้อจำกัดทางหลักการที่สำคัญ 3 ประการ:
• สถานะของผู้ให้ฟัตวา (Mufti): ในทางอุศูลฟิกฮ์ ผู้ให้คำวินิจฉัยต้องมีความสามารถในการทำ อิญติฮาด (วินิจฉัยส่วนตัว) มีความยำเกรง (ตักวา) และมีความเข้าใจในเจตนารมณ์ของศาสนา (Maqasid) ซึ่ง AI เป็นเพียงโมเดลสถิติที่ประมวลผลจาก Big Data ที่มีทั้งข้อมูลจริงและเท็จปะปนกัน จึงไม่มีสถานะเป็น “มุฟตี”
• ความรับผิดชอบส่วนบุคคล: ตามหลักการ “ภาระทางศาสนาไม่ตกไปเพียงเพราะความไม่รู้ที่เกิดจากการไม่แสวงหาผู้รู้ที่ถูกต้อง” การเลือกถาม AI แทนที่จะปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นความบกพร่องของผู้ถามเอง
• การขาดบริบท (Context): ฟัตวาที่ดีต้องพิจารณาตาม กาลเวลา สถานที่ และตัวบุคคล ซึ่ง AI มักให้คำตอบแบบเหมารวม (Generalization) ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายในทางปฏิบัติ

บทสรุป
       AI มีประโยชน์ในฐานะ “เครื่องมือช่วย” เช่น การเรียบเรียงภาษา หรือการค้นหาชื่อคัมภีร์เบื้องต้น แต่ “ไม่มีอำนาจในการวินิจฉัย” ข้อมูลศาสนาจาก AI ส่วนใหญ่ขาดความแม่นยำและไร้สายรายงาน (Sanad) ที่น่าเชื่อถือ ดังนั้น มนุษย์ยังคงต้องเป็นผู้รับผิดชอบต่อการเลือกแหล่งข้อมูลและการปฏิบัติตามคำแนะนำนั้นๆ

ข้อเสนอแนะ
เพื่อให้การใช้เทคโนโลยีสอดคล้องกับหลักการศาสนา ควรยึดแนวทางดังนี้:
• ใช้เพื่อสืบค้น ไม่ใช่เพื่อสรุป: ใช้ AI ช่วยสรุปงานวิจัยที่มีอยู่แล้ว หรือช่วยหาชื่อหนังสืออ้างอิงเท่านั้น
• ตรวจสอบเสมอ (Double-Check): ทุกข้อมูลที่ได้จาก AI ต้องตรวจสอบผ่านแพลตฟอร์มทางการ เช่น สถาบันอัลอัซฮัร หรือสำนักงานวินิจฉัย (Dar al-Ifta)
• ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ: นำผลลัพธ์ที่ได้ไปปรึกษาอุละมาอ์ (ผู้รู้) เพื่อยืนยันความถูกต้องตามบริบทเฉพาะตัว

อ้างอิงจาก
https://www.facebook.com/share/p/1DBfyDwysR/?mibextid=wwXIfr

 9,258 total views,  18 views today