เปิดมิติใหม่ดับไฟใต้: ทำไม “ประชาสังคมชายแดนใต้” ต้องก้าวข้ามสมรภูมิ AI, IO และ Fake News

อุสตาซอับดุชชะกูรฺ บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ) เรียบเรียง
ด้วยพระนามของอัลลอฮฺผู้ทรงเมตตากรุณาปรานีเสมอ ขอความสันติและความจำเริญแด่ศาสนทูตมุฮัมมัด ผู้เจริญรอยตามท่าน และสุขสวัสดีผู้อ่านทุกท่าน

    บริบทของจังหวัดชายแดนภาคใต้ในปี 2026 กำลังเผชิญหน้ากับความท้าทายระลอกใหม่ที่ซับซ้อนยิ่งกว่าเดิม เมื่องานขับเคลื่อนสันติภาพในพื้นที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพียงสมรภูมิทางกายภาพหรือการเจรจาบนโต๊ะอีกต่อไป หากแต่ได้ขยายวงเข้าสู่ “สมรภูมิไซเบอร์และเทคโนโลยีอุบัติใหม่” อย่างเต็มรูปแบบ

    ท่ามกลางการหลั่งไหลของปัญญาประดิษฐ์ (Generative AI) ที่พัฒนาไปอย่างก้าวกระโดด ควบคู่ไปกับกระบวนการบิดเบือนข้อมูลข่าวสาร (Fake News) และปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (Information Operations: IO) ที่ถูกยกระดับขึ้นเป็นอาวุธทางจิตวิทยา คำถามสำคัญคือ ทำไมภาคประชาสังคม (CSO/NGO) ในชายแดนใต้จึงจำเป็นต้องปรับตัว และพวกเขากำลังขยับขับเคลื่อนอย่างไรเพื่อรับมือกับกับดักความเกลียดชังนี้?

1. เมื่อ “ความเกลียดชัง” ถูกอัปเกรดด้วย AI ผสมมนุษย์

    ความเปราะบางของพื้นที่ชายแดนใต้กลายเป็นเป้าหมายชั้นดีในการนำเทคโนโลยีมาใช้สร้างลัทธิสุดโต่งและการแบ่งแยก ข้อมูลวิเคราะห์จากนักวิชาการและผู้ทำงานในพื้นที่ชี้ให้เห็นว่า ปัจจุบันปฏิบัติการ IO และการผลิตเฟคนิวส์ไม่ได้มาในรูปแบบข้อความทื่อๆ หรือใช้ “บอท” ที่จับสังเกตง่ายอีกต่อไป แต่ได้วิวัฒนาการไปสู่แนวคิด Decentralized IO และ AI-Generated Hate

      รูปแบบภัยคุกคามทางข้อมูลข่าวสารในปี 2026:

• การฆ่าทางวิชาชีพ (Professional Character Assassination): การใช้เทคโนโลยีบิดเบือนข้อมูลเพื่อดิสเครดิตสื่อมวลชนหลัก นักวิชาการ หรือนักสิทธิมนุษยชนที่รายงานความจริงในพื้นที่ (เช่น กรณีของ ฐปณีย์ เอียดศรีไชย) จนส่งผลกระทบต่อจิตใจและสร้างภาวะตื่นตระหนก

• วาทกรรมสร้างความแตกแยก: การใช้ AI สร้างคลิปเสียงปลอมหรือบทสนทนาบิดเบือน เพื่อโจมตีความเชื่อทางศาสนา หรือการปั้นน้ำเป็นตัวเรื่อง “สิทธิพิเศษ” ของชาวมุสลิม เช่น ข่าวปลอมเกี่ยวกับสวัสดิการคู่สมรสข้าราชการ เพื่อปลุกปั่นให้เกิดความอิจฉาริษยาและขยายแผลความขัดแย้งในสังคมวงกว้าง

• อัลกอริทึมพ่อค้าความเกลียดชัง: แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียมักป้อนเนื้อหาที่สร้างความโกรธแค้นเพื่อดึงดูดเอนเกจเมนต์ (Engagement) ทำให้ข้อมูลบิดเบือนกระจายตัวรวดเร็วกว่าข้อเท็จจริงหลายเท่า

เมื่อ “ความรักชาติแบบขวาจัด” ถูกนำมาผูกรวมกับเทคโนโลยี AI เพื่อสร้างศัตรูในจินตนาการ ภาคประชาสังคมจึงไม่อาจทำงานด้วยวิธีเดิมๆ ได้อีกต่อไป

2. พลิกเกมรบเป็นเกมรุก: ดึง AI มาเป็นเครื่องมือสร้าง “สันติภาพ”

     เพื่อไม่ให้ตกเป็นเหยื่อและสามารถก้าวทันผู้บิดเบือนข้อมูล “สภาประชาสังคมชายแดนใต้” ร่วมกับ “สถาบันส่งเสริมภาคประชาสังคม” จึงได้ลุกขึ้นมาติดอาวุธทางปัญญา ขยับขับเคลื่อนแนวคิด “AI Eduvation” หรือ AI for Development (AI เพื่อการพัฒนา) ผ่านการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อยกระดับศักยภาพคนทำงานในพื้นที่

     การขยับตัวครั้งนี้ไม่ใช่แค่การเรียนรู้เทคโนโลยีทั่วไป แต่เป็นการติดสปีดให้องค์กรภาคประชาสังคมสามารถก้าวผ่านงานเอกสารเชิงธุรการที่ซับซ้อน สู่การมีเวลาลงพื้นที่เพื่อถักทอความสัมพันธ์และหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพในเชิงคุณภาพได้อย่างยั่งยืน โดยมี 5 เครื่องมือทรงพลังและมิติด้านจริยธรรมเป็นหัวใจสำคัญ:

“จริยธรรม AI” ปราการด่านแรกในพื้นที่เปราะบาง

     สิ่งที่ภาคประชาสังคมชายแดนใต้เน้นย้ำเป็นอันดับแรกคือ “จริยธรรมการใช้ AI” (AI Ethics) เนื่องจากพื้นที่ชายแดนใต้มีความละเอียดอ่อนสูง การใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลหรือสร้างเนื้อหาจะต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของการไม่ละเมิดสิทธิ ความเป็นส่วนตัว และไม่สร้างความบิดเบือนซ้ำเติมความขัดแย้งเดิมที่มีอยู่

3. ข้อเสนอแนะและทางออก: สร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลสู่สันติภาพที่กินได้

      การรับมือกับ AI IO และเฟคนิวส์ไม่ใช่หน้าที่ของใครคนใดคนหนึ่ง แต่ต้องอาศัยการประสานพลังร่วมกันทุกภาคส่วนเพื่อสร้าง “พื้นที่ปลอดภัยพหุวัฒนธรรม” ทั้งในโลกจริงและโลกเสมือน ผ่านข้อเสนอแนะที่สำคัญ:

• การเก็บข้อมูล Big Data เพื่อโต้กลับ: รวบรวมและวิเคราะห์พฤติกรรมของปฏิบัติการ IO อย่างเป็นระบบ เพื่อกดดันให้แพลตฟอร์มดิจิทัลตัดท่อน้ำเลี้ยง (พื้นที่โฆษณา) ของเพจที่สร้างความเกลียดชัง
• ยึดหลักธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (Business and Human Rights): เรียกร้องให้ภาคเอกชนและแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียมีส่วนรับผิดชอบ ไม่ปล่อยให้อัลกอริทึมของตนกลายเป็นอาวุธทำลายล้างสังคม
• กลไกเยียวยาเหยื่อทางไซเบอร์: สร้างเครือข่ายสนับสนุนและเยียวยาสภาพจิตใจสำหรับผู้ที่ถูกคุกคามออนไลน์ (Cyberbullying) พร้อมรณรงค์ความรู้เท่าทันสื่อ (Digital Literacy)
• ภาครัฐต้องโปร่งใส: รัฐต้องยุติการสนับสนุนหรือใช้งบประมาณแผ่นดิน (รวมถึงงบลับ) ในปฏิบัติการข่าวสารที่มุ่งทำลายล้างประชาชนผู้เห็นต่าง และหันมาสร้างพื้นที่พูดคุยอย่างสร้างสรรค์

บทสรุป

     ศัตรูที่น่ากลัวที่สุดของสันติภาพชายแดนใต้ในยุค 2026 ไม่ใช่ความแตกต่างทางศาสนา วัฒนธรรม หรือพรมแดน หากแต่คือ “คำลวงและปฏิบัติการข่าวสารบิดเบือน” ที่ถูกฉีดเข้าสู่สมองของคนในสังคมอย่างเป็นระบบเพื่อทำลายความไว้วางใจระหว่างกัน

     การขยับตัวเข้าสู่ยุค Digital Transformation ของภาคประชาสังคมชายแดนใต้ในวันนี้ จึงเป็นก้าวสำคัญในการเปลี่ยน AI จากอาวุธที่สร้างความแตกแยก ให้กลายเป็น “สะพานเชื่อมโยงความรู้” และเครื่องมือทลายขีดจำกัด

     การหยุด คิด และตรวจสอบก่อนแชร์ คือเกราะกำบังทางดิจิทัลที่สำคัญที่สุด ที่จะช่วยรักษาความสามัคคีและร่วมกันสร้าง “สันติภาพที่กินได้” ให้เกิดขึ้นจริงในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้สืบไป

 129 total views,  10 views today