คุตบะห์วันศุกร์ ณ มัสยิดกลางจะนะ แนะแนวทางใช้โซเชียลมีเดียด้วยวิทยปัญญาและจริยธรรม

     จะนะ, สงขลา – เมื่อวันศุกร์ที่ 23 รอฎอน ฮ.ศ. 1447 ซึ่งตรงกับวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2569 ณ มัสยิดกลางอำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา อุสตาซอับดุชชะกูร บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ) ได้รับเชิญเป็นผู้คุตบะห์ (แสดงธรรมเทศนา) ในหัวข้อที่ทันสมัยและสำคัญยิ่งต่อสังคมมุสลิมในปัจจุบัน คือ “การอธิบายบริบทของการเชิญชวนและการสนทนาในยุคดิจิทัล” โดยเฉพาะเดือนรอมฎอนอันประเสริฐ

โดยหยิบยกแนวทางจากพระมหาคัมภีร์อัลกุรอานมาเป็นบรรทัดฐาน

หลักการดะอฺวะฮ์: แม่แบบจากซูเราะฮ์อัน-นะห์ลฺ

อุสตาซอับดุชชะกูร ได้เริ่มต้นด้วยการอัญเชิญพระดำรัสของอัลลอฮ์ (ซ.บ.) จากซูเราะฮ์อัน-นะห์ลฺ อายะฮ์ที่ 125 ความว่า:

“จงเรียกร้องสู่แนวทางแห่งพระเจ้าของเจ้าด้วยวิทยปัญญา และการตักเตือนที่ดี และจงโต้แย้งพวกเขาด้วยสิ่งที่ดีกว่า แท้จริงพระเจ้าของเจ้านั้นทรงรู้ดียิ่งถึงผู้ที่หลงไปจากทางของพระองค์ และพระองค์ทรงรู้ดียิ่งถึงผู้ที่ได้รับทางนำ”

     ท่านได้ชี้ให้เห็นว่า อายะฮ์นี้คือ “แนวทางแห่งพระผู้เป็นเจ้าที่สมบูรณ์แบบ” สำหรับการสื่อสาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ “โซเชียลมีเดีย” ที่มักพบการขาดมารยาทและจริยธรรมในการสนทนา โดยท่านได้จำแนกแนวทางปฏิบัติออกเป็น 3 ประการหลัก ดังนี้:

1. วิทยปัญญา (Al-Hikmah): การวางสิ่งหนึ่งให้ถูกที่ถูกทาง

ในโลกออนไลน์ “วิทยปัญญา” ไม่ใช่แค่ความรู้ แต่คือการเข้าใจ อัลกอริทึมและจิตวิทยา ของมนุษย์

รู้กาลเทศะ: ต้องรู้ว่าเมื่อไหร่ควรเขียน และควรสื่อสารที่ไหน ไม่ใช่ทุกโพสต์ที่ควรค่าแก่การตอบโต้ และไม่ใช่ทุกคนที่คู่ควรแก่การร่วมสนทนาด้วย

พิจารณาสถานะผู้ฟัง: การตอบโต้ “คนเขลา” (ที่จงใจก่อกวน) ย่อมแตกต่างจากการตอบโต้ “ผู้แสวงหาสัจธรรม” เราต้องเลือกรูปแบบที่เหมาะสมกับระดับความคิดของอีกฝ่าย

2. การตักเตือนที่ดี (Al-Maw’izatul Hasanah): สื่อสารด้วยความอ่อนโยน

เป้าหมายของการเตือนคือ “การทำให้หัวใจอ่อนโยนลง” ไม่ใช่การเอาชนะ

หลีกเลี่ยงการประจาน: การเตือนในพื้นที่สาธารณะ (Comment) อาจกลายเป็นการประจาน ในบางกรณีการใช้ “ข้อความส่วนตัว (DM)” จึงเป็นวิธีที่ดีกว่าเพื่อรักษาศักดิ์ศรีของพี่น้องมุสลิม

วาจาที่สร้างสรรค์: เลือกใช้คำพูดที่ไม่โอ้อวดหรือเยาะเย้ย มุ่งเน้นไปที่ “การปรับปรุงแก้ไข” มากกว่า “การทำให้อับอาย”

3. การโต้แย้งด้วยสิ่งที่ดีกว่า (Al-Mujadalah bi-llati hiya Ahsan)

อุสตาซเน้นย้ำว่า อัลลอฮ์ทรงใช้คำว่า “ดีกว่า” (ขั้นสุด) ซึ่งหมายถึงมาตรฐานที่สูงที่สุด

ตอบโต้ความร้ายด้วยความดี: หากอีกฝ่ายใช้คำหยาบคายหรือโจมตี เราต้องตอบโต้ด้วยสิ่งที่ดีที่สุดที่มี อย่าลดตัวลงไปสู่ระดับที่เสื่อมทรามทางจริยธรรม

มุ่งเน้นเหตุผล ไม่ใช่ตัวบุคคล: วิจารณ์ที่ “ความคิด” และ “หลักฐาน” แทนที่จะโจมตีรูปร่างหน้าตาหรือปูมหลังของคู่สนทนา

บทสรุป: ความสงบทางใจของนักสื่อสาร

ในช่วงท้ายของการคุตบะห์ อุสตาซอับดุชชะกูรได้ให้ข้อคิดเพื่อลดความตึงเครียดในการเล่นโซเชียลมีเดียว่า ท้ายอายะฮ์นี้ได้ระบุชัดเจนว่าอัลลอฮ์ทรงรู้ดีว่าใครคือผู้ที่หลงผิดหรือได้รับทางนำ

“เราไม่ได้มีหน้าที่รับผิดชอบในการเปลี่ยนความเชื่อใครด้วยกำลัง แต่เรามีหน้าที่รับผิดชอบเพียง ‘วิธีการสื่อสาร’ ของเราเท่านั้น”

    ความเข้าใจนี้จะช่วยให้มุสลิมสามารถ “ละมือจากคีย์บอร์ดได้อย่างสบายใจ” เพราะได้ทำหน้าที่สื่อสารอย่างเต็มที่ด้วยมารยาทและวิทยปัญญาแล้ว ส่วนผลลัพธ์นั้นเป็นกรรมสิทธิ์ของพระผู้เป็นเจ้า